Αν νομίζεις ότι η σχέση σου με το χρήμα είναι αποκλειστικά θέμα της ενήλικης ζωής σου, κάνεις λάθος. Οι αντιλήψεις που έχεις για το χρήμα, οι οικονομικές σου συνήθειες και οι επιλογές σου στη ζωή είναι αποτέλεσμα μιας βαθιά ριζωμένης ανατροφής. Από τις παιδικές σου αναμνήσεις μέχρι τις συζητήσεις γύρω από το τραπέζι, όλα διαμορφώνουν τη σχέση σου με το χρήμα. Ήρθε η ώρα να εξερευνήσεις πώς αυτά που έμαθες από μικρός σε ακολουθούν ακόμα και σήμερα.
Τι μαθαίνουμε στα παιδικά μας χρόνια;
Η παιδική ηλικία είναι μια περίοδος γεμάτη μαθήματα, πολλά εκ των οποίων ούτε καν το συνειδητοποιούμε ως ενήλικες. Οι γονείς μας, οι δάσκαλοι και οι φίλοι είναι οι πρώτοι που μας επισημαίνουν τη σημασία του χρήματος. Θυμάσαι εκείνες τις φορές που οι γονείς σου συζητούσαν για τα οικονομικά τους προβλήματα ή δεν είχαν χρήματα για ένα δώρο; Αυτές οι στιγμές σφραγίζουν τον ψυχισμό μας.
Αν η οικονομική ανασφάλεια ήταν κανόνας στο σπίτι, μεγαλώνεις με τον φόβο ότι το χρήμα είναι δυσεύρετο. Αν από την άλλη πλευρά βίωσες το χρήμα ως κάτι φυσικό και άφθονο, μπορεί να έχεις αποκτήσει μια πιο επιεική στάση απέναντί του. Αυτή η διαφορά ανατροφής είναι συχνά εμφανής στις επιλογές μας όταν γινόμαστε ενήλικες.
Οικονομικές αξίες: Προϊόν της οικογενειακής κουλτούρας
Η αξία που αποδίδεις στο χρήμα καθορίζεται σε σημαντικό βαθμό από την κουλτούρα της οικογένειάς σου. Για κάποιους, το χρήμα είναι μέσο για την ασφάλεια και την ευημερία. Για άλλους, είναι ένα εργαλείο για διασκέδαση και κοινωνική αναγνώριση. Ποιες είναι οι αξίες που σου εμφύσησαν οι γονείς σου;
Οι γονείς που διδάσκουν την οικονομική υπευθυνότητα πιθανώς δημιουργούν παιδιά που σέβονται το χρήμα και ξέρουν να το διαχειρίζονται επιτυχώς. Αντίθετα, οι γονείς που χρησιμοποιούν το χρήμα για να αγοράσουν αγάπη ή αποδοχή ενδέχεται να βρουν ότι τα παιδιά τους αναπτύσσουν επιβλαβείς οικονομικές συνήθειες. Η ανατροφή σου με χρήμα ως εργαλείο ή ως δήλωση κοινωνικής θέσης έχει άμεσο αντίκτυπο στην οικονομική σου στάση σήμερα.
Πώς οι πρώτες εμπειρίες μένουν ανεξίτηλες
Αν έχεις προσπαθήσει ποτέ να θυμηθείς μια οικονομική εμπειρία του παρελθόντος, σίγουρα θυμάσαι την αίσθηση που σου άφησε. Μπορεί να ήταν η πρώτη φορά που χώρισες χρήματα για να αγοράσεις κάτι ή η στιγμή που έμαθες για την αξία της αποταμίευσης. Αυτές οι εμπειρίες καθορίζουν τις οικονομικές σου συνήθειες.
Ας δούμε μερικές κοινές πρώτες εμπειρίες που αναμορφώνουν τη σχέση μας με το χρήμα:
- Η πρώτη σου μετρητά ή η αίσθηση του να κερδίζεις χρήματα μέσω εργασίας.
- Οταν οι γονείς σου εξηγούσαν την αξία της αποταμίευσης για μια μελλοντική επένδυση.
- Οι οικονομικές μάχες που παρακολουθούσες από απόσταση και πώς αυτό σου δημιούργησε ανησυχία.
- Η εμπειρία της απόρριψης όταν δεν μπορείτε να αγοράσετε κάτι που επιθυμούσες.
- Το να δεις πώς οι συνήθειες των γονιών σου επηρεάζουν τη ζωή τους.
Η επιρροή της κοινωνίας και των φίλων
Δε ζούμε σε ένα κενό. Οι κοινωνικές επιρροές είναι παντού. Αν μεγαλώσαμε με παρέες που θεωρούσαν το χρήμα μέσο επιτυχίας, τότε μπορούμε εύκολα να αρχίσουμε να το συγκρίνουμε με την κοινωνική θέση μας. Αν, αντιθέτως, οι φίλοι σου έδιναν αξία σε άλλες πτυχές της ζωής, όπως η διασκέδαση ή οι εμπειρίες, μπορεί να έχεις αναπτύξει μια πιο φιλελεύθερη αντίληψη γύρω από τα χρήματα.
Είναι χρήσιμο να αναρωτηθούμε: Οι φίλοι σου ενίσχυαν ή περιορίζουν τις οικονομικές σου συνήθειες; Πόσες φορές τα έξοδα για δείπνα ή διασκέδαση απέφευγες επειδή ήξερες ότι δεν μπορείς να το αντέξεις, αλλά το ένιωθες αναγκαίο για να ενταχθείς στη “μοδα”;
Η επανάσταση των αξιών
Μήπως ήρθε η ώρα να θέσουμε ξανά σε επανεξέταση τις αξίες που επιλέγουμε να ζήσουμε; Οι παλιές ανατροφές και οι προγραμματισμένες συνήθειες μπορεί να είναι δεσμά. Αν εστιάσουμε στο πώς το χρήμα μπορεί να μας βοηθήσει να συντηρήσουμε τους στόχους μας αντί να μας καταδικάζει σε μια κυκλική οικονομική δυσχέρεια, τότε δημιουργούμε νέες προοπτικές.
Πολλοί άνθρωποι ανακαλύπτουν τη σημασία της ελευθερίας που προσφέρει το χρήμα, όταν το βλέπουν ως εργαλείο ανάπτυξης και όχι ως τροχοπέδη. Αν γνωρίζεις ποιοι είναι οι στόχοι σου, μπορείς να προγραμματίσεις τη ζωή σου γύρω από αυτούς, επιτρέποντας στο χρήμα μόνο να επενδύει στον εαυτό σου.
Η σύνδεση με τις συναισθηματικές ανάγκες
Το χρήμα δεν είναι ποτέ μόνο χρήμα. Είναι αναπόφευκτα συνδεδεμένο με τα συναισθήματα. Νιώθεις άγχος όταν είναι περιορισμένο; Ή μήπως ανακούφιση όταν έχεις μια καλή οικονομική κατάσταση; Είναι καιρός να αντιμετωπίσουμε αυτές τις συναισθηματικές συνδέσεις και να κατανοήσουμε πώς μας επηρεάζουν. Η συναισθηματική μας σχέση με το χρήμα αντικατοπτρίζει κι αυτή τις εμπειρίες που είχαμε στην ανατροφή μας.
Η ικανότητα σου να διαχειρίζεσαι τα συναισθήματα που συνδέονται με το χρήμα είναι κρίσιμη. Αν έμαθες να βλέπεις το χρήμα ως πηγή άγχους, είναι πολύ πιθανό να επηρεάσεις τις οικονομικές σου αποφάσεις αρνητικά. Αν, όμως, το χρήμα θεωρείς ότι σου δίνει ευχάριστες αναμνήσεις ή δυνατότητες, μπορείς να το χρησιμοποιήσεις προς όφελός σου.
Πώς να αλλάξεις τη σχέση σου με το χρήμα
Η αναγνώριση των ριζών των οικονομικών σου συνηθειών είναι το πρώτο βήμα. Για αρχή, προσπάθησε να κατανοήσεις ποιες πεποιθήσεις από την ανατροφή σου συνεχίζουν να επηρεάζουν τις τρέχουσες οικονομικές σου επιλογές. Αν μπορείς να τις εντοπίσεις, τότε μπορείς να αρχίσεις να τις αλλάζεις.
Εδώ είναι μερικά βήματα για να αλλάξεις τη σχέση σου με το χρήμα:
- Κατάγραψε τις πεποιθήσεις σου για το χρήμα και εξέτασέ τες.
- Ανάλυσε ποιες από αυτές σε εξυπηρετούν και ποιες όχι.
- Ενημέρωσε τις οικονομικές σου συνήθειες και τη σχέση σου με τους άλλους γύρω από το χρήμα.
- Δημιούργησε νέους στόχους και πλάνα που να συνδέονται θετικά με το χρήμα.
- Ζήτησε βοήθεια από ειδικούς, αν χρειαστεί.
Η σχέση σου με το χρήμα μπορεί να είναι αποτέλεσμα της ανατροφής σου, αλλά δεν είναι αμετάβλητη. Με τη σωστή προσέγγιση, μπορείς να γράψεις τη δική σου ιστορία. Ξεκίνα σήμερα να αλλάξεις τις συνήθειές σου και να βλέπεις το χρήμα όχι απλά ως απαραίτητο κακό αλλά ως ένα εργαλείο που μπορεί να σου προσφέρει ευκαιρίες και ευημερία.